Lập sổ đầy đủ cho giao dịch basis spot–perpetual

P&L giao dịch basis: basis ban đầu trừ basis cuối

Giả định cùng tài sản cơ sở, cùng số lượng, cấu trúc P&L tuyến tính và đồng tiền định giá tương thích. Gọi S là giá spot, F là giá perpetual; basis = F − S. Với một đơn vị long spot và một đơn vị short perpetual, P&L do giá là (S1 − S0) + (F0 − F1), bằng basis ban đầu trừ basis cuối.

Quan hệ này không tự áp dụng cho mọi hợp đồng. Cấu trúc nghịch đảo, số lượng thay đổi, tài sản khác nhau và biến động tỷ giá đều có thể để lại rủi ro bổ sung. Perpetual không có ngày đáo hạn cố định buộc giá hội tụ vào ngày đã biết. Basis có thể mở rộng và funding có thể đảo dấu khi cả hai vị thế vẫn mở.

Rủi ro thanh lý và một bên không khớp trong giao dịch basis

Nếu spot và perpetual cùng tăng, vị thế spot có lãi còn short phái sinh bị lỗ. Khi chúng ở hai tài khoản hoặc sàn khác nhau, khoản lãi spot có thể chưa dùng được làm ký quỹ cho phái sinh. Short có thể bị thanh lý trước khi chuyển tiền kịp, đặc biệt khi rút tiền chậm hoặc thị trường căng thẳng.

Mở và đóng giao dịch đều cần thực hiện trên hai bên. Nếu chỉ một bên khớp, danh mục tạm thời có rủi ro theo hướng giá. Tính phí của cả bốn lượt vào/thoát, tác động khớp bất lợi, phí chuyển hoặc vay nếu có và chuỗi funding thực tế. Lập sẵn cách xử lý khi một bên không khớp thay vì mặc định hai bên luôn thực hiện đồng thời.

Ví dụ: basis thu hẹp từ 300 xuống 50 trên 1 BTC

Bốn mức giá đều là giá tham chiếu giả định tính bằng USDT cho mỗi BTC, trước chi phí khớp lệnh; mỗi bên giữ nguyên 1 BTC. Ngân sách 100 USDT gồm toàn bộ phí và tác động khớp lệnh bất lợi đã giả định, không có khoản vay hay phí chuyển tiền bổ sung trong ví dụ này. Nếu thay bằng giá khớp thực tế, chỉ trừ các chi phí chưa được phản ánh trong những giá đó.

Mua 1 BTC spot tại 60.000 và short 1 BTC bằng perpetual tuyến tính tại 60.300; basis ban đầu là 300. Sau đó bán spot tại 61.000 và mua lại perpetual tại 61.050. Spot lãi 1.000, short lỗ 750. Tổng P&L do giá là 250 USDT, đúng bằng mức basis thu hẹp từ 300 xuống 50.

Giả sử short nhận 60 USDT funding và tổng phí cùng chi phí khớp lệnh là 100 USDT. Kết quả ròng = 250 + 60 − 100 = 210 USDT. Trong kịch bản bất lợi, basis cuối mở rộng lên 900, khiến P&L do giá = 300 − 900 = −600 USDT trước funding và chi phí. Hedge không loại bỏ rủi ro chênh lệch hay nhu cầu duy trì ký quỹ.

Sai lầm: quy đổi vài kỳ funding thuận lợi thành lợi suất năm

Vài kỳ funding có lãi không chứng minh lợi suất ổn định. Basis có thể biến động trước khi funding đủ bù đắp, và việc đóng hedge khẩn cấp có thể chốt lỗ. Ngoài kết quả cuối, ghi rõ vốn đã dành cho cả hai bên, mức sử dụng ký quỹ cao nhất và biến động basis bất lợi nhất trong quá trình giữ. Bảng funding đều đặn tự nó chưa phản ánh đầy đủ hiệu quả giao dịch.