Máy tính Risk / Reward

Tỷ lệ Risk/Reward (rủi ro/lợi nhuận) so sánh khoản lỗ tiềm năng của một lệnh với khoản lãi tiềm năng của nó. Tỷ lệ này trả lời câu hỏi nền tảng mà mọi trader phải tự hỏi trước khi vào lệnh: với mỗi đô la chấp nhận rủi ro, tôi có thể kiếm được bao nhiêu đô la?

Tỷ lệ này được viết dưới dạng 1:X, trong đó 1 là một đơn vị rủi ro và X là lợi nhuận tiềm năng. Tỷ lệ 1:3 nghĩa là bạn rủi ro $1 để có thể kiếm $3.

Trader thường tư duy theo bội số R. Rủi ro ban đầu của bạn chính là 1R. Nếu bạn rủi ro $200 cho một lệnh thì:

• 1R = $200 (rủi ro ban đầu của bạn)
• 2R = $400 (gấp đôi rủi ro, điểm hòa vốn với tỷ lệ thắng 50%)
• 3R = $600 (gấp ba rủi ro)
• 0,5R = $100 (lỗ một phần, nếu bị cắt lỗ ở mức gần hơn)

Công thức tính tỷ lệ dùng giá vào lệnh, giá mục tiêu và giá cắt lỗ của bạn:

Tỷ lệ R:R = (Giá mục tiêu - Giá vào lệnh) / (Giá vào lệnh - Giá cắt lỗ)

Với vị thế short, công thức đảo ngược: rủi ro được tính từ giá vào lệnh đi lên đến mức cắt lỗ, còn lợi nhuận được tính từ giá vào lệnh đi xuống đến mục tiêu.

Tỷ lệ Risk/Reward không chỉ là một chỉ số mà là nền tảng của lợi nhuận dài hạn. Ngay cả trader có tỷ lệ thắng tương đối thấp vẫn có thể có lãi nếu các lệnh thắng trung bình lớn hơn đáng kể so với các lệnh thua trung bình.

Điều này được thể hiện qua công thức kỳ vọng, dùng để tính kết quả kỳ vọng trung bình trên mỗi lệnh qua một mẫu lớn:

Kỳ vọng = (Tỷ lệ thắng x Lãi TB) - (Tỷ lệ thua x Lỗ TB)

Hãy xét một trader luôn dùng tỷ lệ Risk/Reward 1:3. Ở tỷ lệ 1:3, tỷ lệ thắng hòa vốn theo toán học chỉ là 25%. Điều này có nghĩa là:

• Thắng 25% số lệnh, thua 75% số lệnh
• Mỗi lệnh thắng mang về gấp 3 lần số tiền lỗ
• 25 lệnh thắng x $300 = lãi $7.500
• 75 lệnh thua x $100 = lỗ $7.500
• Kết quả ròng: hòa vốn, chưa tính phí

Với tỷ lệ 1:3, bất kỳ tỷ lệ thắng nào trên 25% đều tạo ra kỳ vọng dương. Đó là lý do trader chuyên nghiệp tập trung vào các setup có tỷ lệ Risk/Reward thuận lợi thay vì cố đạt tỷ lệ thắng cao mà hy sinh quy mô lợi nhuận.

Mỗi tỷ lệ Risk/Reward có một tỷ lệ thắng hòa vốn tương ứng. Biết con số này giúp bạn đánh giá hệ thống giao dịch của mình có khả thi về mặt toán học theo thời gian hay không.

Tỷ lệ thắng hòa vốn được tính bằng: 1 / (1 + R:R). Phí và trượt giá sẽ làm tăng ngưỡng hòa vốn thực tế khi giao dịch thật.

Vị trí đặt cắt lỗ quyết định trực tiếp số tiền rủi ro, và do đó quyết định kích thước vị thế. Có ba cách tiếp cận phổ biến, mỗi cách có ưu điểm và đánh đổi riêng.

Chốt lời từng phần ở nhiều mức là một kỹ thuật mạnh, giúp cân bằng giữa việc khóa lợi nhuận và để một phần vị thế tiếp tục đón những nhịp giá lớn hơn. Thay vì đóng toàn bộ vị thế một lần, bạn thoát lệnh theo từng phần khi giá chạm các mục tiêu đã định trước.

Một chiến lược chốt lời từng phần phổ biến có thể như sau:

• Chốt 50% vị thế tại 2R (khóa phần lớn lợi nhuận của lệnh)
• Chốt 30% vị thế tại 3R (tận dụng thêm đà giá)
• Chốt 20% vị thế tại 5R (để một phần nhỏ chạy tiếp, đón những nhịp dài)

R:R tổng hợp của ví dụ này, có trọng số theo tỷ trọng phân bổ, là:

R:R tổng hợp = (0,50 x 2R) + (0,30 x 3R) + (0,20 x 5R)
R:R tổng hợp = 1,00 + 0,90 + 1,00 = 2,9R

Tỷ lệ tổng hợp 1:2,9 này đòi hỏi tỷ lệ thắng hòa vốn khoảng 26%. Lợi ích thực tế vừa mang tính toán học vừa mang tính tâm lý: khóa một phần lợi nhuận ở 2R giúp bạn dễ giữ phần vị thế còn lại mà không bị cảm xúc chi phối.

Quan trọng: khi đã chốt lời một phần, hãy dời cắt lỗ của phần vị thế còn lại về điểm hòa vốn. Việc này loại bỏ rủi ro thêm cho phần đó trong khi phần còn lại tiếp tục chạy.

Ngay cả những trader hiểu lý thuyết cũng thường mắc những lỗi dễ đoán, làm bào mòn lợi thế của họ theo thời gian.

• Dời cắt lỗ để tránh bị dừng lỗ. Khi giá tiến gần mức cắt lỗ, cám dỗ nới rộng nó rất lớn. Việc này phá vỡ hoàn toàn phép tính Risk/Reward và biến một khoản lỗ có kế hoạch thành một khoản lỗ có thể thảm khốc. Mức cắt lỗ là mức giá mà luận điểm giao dịch của bạn không còn đúng. Hãy tôn trọng nó.
• Không tính đến phí giao dịch. Với lệnh 1:1, ngay cả phí khứ hồi 0,1% cũng bào mòn đáng kể lợi nhuận qua hàng trăm lệnh. Luôn tính lợi nhuận ròng sau phí, đặc biệt khi bạn dùng lệnh taker cả lúc vào lẫn lúc thoát lệnh.
• Đặt mục tiêu phi thực tế. Tỷ lệ 1:10 nghe rất hấp dẫn, nhưng nếu mục tiêu nằm trên một vùng kháng cự lớn hoặc đòi hỏi giá đi xa hơn nhiều so với những gì setup cho phép, nó hiếm khi đạt được. Hãy đặt mục tiêu dựa trên cấu trúc thị trường thực tế, không phải số lợi nhuận mong muốn.
• Bỏ qua cấu trúc thị trường. Một tỷ lệ Risk/Reward hợp lệ về mặt kỹ thuật sẽ trở nên vô nghĩa nếu mục tiêu nằm ngay dưới vùng kháng cự mạnh hoặc cắt lỗ đặt bên trong vùng thanh khoản. Bối cảnh cấu trúc quyết định các mức giá tính được có thực tế hay không.